Η ελληνική παράδοση είναι γεμάτη από έθιμα που δεν αποτελούν απλώς αναπαραστάσεις του παρελθόντος, αλλά ζωντανές εκφράσεις της συλλογικής μνήμης, της ταυτότητας και της συνέχειας των τοπικών κοινωνιών. Ένα από αυτά είναι το έθιμο «Κοσί», που τελείται στους Νέους Επιβάτες Θεσσαλονίκης και συνδέεται άμεσα με την ιστορία των προσφύγων από τους Επιβάτες της Ανατολικής Θράκης. Σύμφωνα με την επίσημη καταγραφή του στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, η λέξη «κοσί» σημαίνει τρέξιμο, γεγονός που φανερώνει και τον πυρήνα του εθίμου.
Το «Κοσί» είναι ένα δρομικό έθιμο προς τιμήν του Αγίου Γεωργίου. Παλαιότερα τελούνταν στους Επιβάτες της Ανατολικής Θράκης και, μετά τον ξεριζωμό και την εγκατάσταση των προσφύγων στη νέα πατρίδα, μεταφέρθηκε και διατηρήθηκε στους Νέους Επιβάτες. Με αυτόν τον τρόπο, το έθιμο δεν λειτουργεί μόνο ως θρησκευτική και εορταστική εκδήλωση, αλλά και ως ένας συμβολικός δεσμός ανάμεσα στον τόπο καταγωγής και στον τόπο της νέας εγκατάστασης.
Στον πυρήνα του εθίμου βρίσκεται ένας αυτοσχέδιος αγώνας δρόμου, ο οποίος παραδοσιακά ανέδειχνε τη δύναμη, την αντοχή και τη σωματική ικανότητα των νέων του χωριού. Στο παρελθόν, συμμετείχαν κυρίως άνδρες στρατεύσιμης ηλικίας, οι οποίοι επιβραβεύονταν με συμβολικά δώρα, όπως μαντήλια. Σήμερα, το έθιμο έχει εξελιχθεί, καθώς συμμετέχουν και γυναίκες, στοιχείο που δείχνει ότι η παράδοση μπορεί να διατηρεί τον χαρακτήρα της και ταυτόχρονα να προσαρμόζεται στα σύγχρονα κοινωνικά δεδομένα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο χρόνος τέλεσης του εθίμου. Σήμερα το «Κοσί» πραγματοποιείται συνήθως τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου. Η επανάληψή του κάθε χρόνο ενισχύει τη συνοχή της κοινότητας, καθώς οι κάτοικοι δεν παρακολουθούν απλώς ένα τοπικό γεγονός, αλλά συμμετέχουν σε μια διαδικασία αναβίωσης της ιστορίας και των αξιών τους. Έτσι, το έθιμο μετατρέπεται σε φορέα διαγενεακής μετάδοσης της πολιτισμικής κληρονομιάς.
Η αξία του «Κοσί» αναγνωρίστηκε επίσημα με την εγγραφή του στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία του όχι μόνο για τη συγκεκριμένη τοπική κοινωνία αλλά και για τον ευρύτερο ελληνικό πολιτισμό. Η καταγραφή αυτή αποτελεί μια μορφή προστασίας, αλλά και μια επιβεβαίωση ότι τα έθιμα δεν είναι απλές αναμνήσεις του παρελθόντος· είναι ζωντανά στοιχεία πολιτισμού, που μεταφέρουν ιστορία, συμβολισμούς και συλλογικά βιώματα στο παρόν και στο μέλλον.
Tο έθιμο «Κοσί» αποτελεί ένα λαμπρό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η παράδοση μπορεί να παραμένει ζωντανή μέσα στον χρόνο. Συνδυάζει τη θρησκευτική πίστη, τη σωματική δοκιμασία, τη συλλογική συμμετοχή και την ιστορική μνήμη, αναδεικνύοντας τη βαθιά σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και την κοινότητά του. Σε μια εποχή όπου οι ρυθμοί της ζωής αλλάζουν διαρκώς, τέτοια έθιμα υπενθυμίζουν ότι η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι κάτι μακρινό, αλλά ένα ζωντανό κομμάτι της ταυτότητάς μας.
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος «ΝΕΟΙ ΕΠΙΒΑΤΕΣ», στα πλαίσια των δραστηριοτήτων του, θα αναβιώσει και φέτος, την Κυριακή 26 Απριλίου 2026, στις 10 το πρωί, στην παραλία των Νέων Επιβατών το έθιμο «Κοσί». Θα συμμετάσχουν οι μαθητές και οι μαθήτριες των τριών μεγαλύτερων τάξεων του σχολείου, με τη βοήθεια των Καθηγητών Φυσικής Αγωγής.
Οι συμμετέχοντες θα πρέπει να βρίσκονται στο σιντριβάνι της παραλίας Ν. Επιβατών, στις 9.30πμ. συνοδευόμενοι από τους γονείς/ κηδεμόνες (για να υπογράψουν την Υ.Δ. συμμετοχής).
